سلامت در بلایا | حوادث| فوریت ها
زمینلرزه ۱۳۸۲ بم زمینلرزهای بود با بزرگی ۶٫۶ در مقیاس بزرگی گشتاوری بود که در ساعت ۵:۲۶ بامداد روز جمعه ۵ دی ۱۳۸۲ به مدت ۱۲ ثانیه شهر بم و مناطق اطراف آن در شرق استان کرمان را لرزاند. زمینلرزه بم با حدود ۳۴٬۰۰۰ و بر طبق آمار غیررسمی دیگری بین حدود ۵۰ هزار تا ۷۰ هزار نفر کشته سومین زمینلرزه پرتلفات تاریخ ایران بعد از زمینلرزه اردبیل و زمینلرزه دامغان را رقم زد.
مشخصات
قبل از وقوع زمینلرزه ۶٫۶ ریشتری سه پیشلرزه خفیف روی داد که دو لرزش حوالی ساعت ۲۲:۰۰ و ۲۲:۳۰ شب قبل و سومی ۴۵ دقیقه قبل از زلزله اصلی احساس شد. اما شدت زلزله، عمق کم، ساعت وقوع، طولانی بودن مدت زمین لرزه و نزدیکی کانون زلزله به شهر (فاصله رومرکز زمین لرزه تا شهر بم حدود چهار کیلومتر بود) موجب خسارات فراوان گردید. فاجعه این زمینلرزه در سده گذشته ایران بیمانند بود از این واقعه به عنوان مرگبارترین زلزله تاریخ ایران یاد میشود. در آن زمان مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران محل رخداد زمینلرزه را حدود ۱۵۰ کیلومتر دورتر از کانون زلزله اعلام کرد بهطوری که تا بعد از ظهر آنروز اطلاع دقیقی از بیشترین مناطق آسیب دیده در دست نبود.
تلفات
پیش از این حادثه شهر بم ۱۱۰٬۰۰۰ جمعیت داشت که در جریان زمینلرزه تعداد زیادی از آن ساکنان کشته شدند. شهر بروات در حاشیه بم با ۱۳٬۰۰۰ نفر جمعیت و صدها روستا تا شعاع ۳۰ کیلومتری کانون زلزله ویران شدند. ولی بر پایه آمار رسمی این زمینلرزه ۳۴۰۰۰ کشته، ۳۰ هزار مجروح و بیش از ده هزار نفر بیخانمان و برطبق آمار غیررسمی و مشاهدات میدانی با تعداد کشتههایی در حدود ۵۰ هزار تا ۷۰ هزار به جای گذاشت. یازدهم دیماه همان سال، اسماعیلی، رئیس شورای شهر بم گفته بود با توجه به اینکه در برخی مناطق بم ۱۰۰ درصد خانهها بر اثر زلزله تخریب شدهاند، شمار تلفات بیش از ۵۰ هزار نفر است. به گفته وی در روزهای نخست هر کس به فکر خاکسپاری عزیزان خود بود و بهوسیلهٔ لودر گودالهایی ایجاد میشد و اجساد بهطور دسته جمعی به خاک سپرده میشدند و کسی در آمارگیری دخالت نداشته است. در حالیکه شش روز از این زلزله میگذشت، رئیس شورای شهر بم در پاسخ به این سؤال که چند درصد از شهر خاکبرداری شده است، گفته بود هر کسی آشنایی داشته، محل دفن آشناهای خود را نشان داده است، ولی آنهایی که کسی را نداشتهاند و از شهرهای دیگر برای مشخص شدن وضعیت آنان به بم نیامدهاند، هنوز زیر آوارها هستند. پس از هفده سال رئیس سازمان مدیریت بحران ایران اعلام کرد که در زلزله بم حدود ۳۴ هزار نفر کشته و ۲۰۰ هزار تن زخمی شده بودند.
خسارات
در اثر این زمینلرزه ۹۵ درصد از سازههای شهر بم به کلی تخریب شدند. ارگ باستانی بم هم ۱۰۰ درصد تخریب شد. شهر بروات در حاشیه شرق بم، و صدها روستا تا شعاع ۳۰ کیلومتری ویران شدند.
حجم و گستره ویرانیها حکایت از تلفاتی انسانی بین ۵۰٬۰۰۰ تا ۷۰٬۰۰۰ نفر دارد. خسارات اقتصادی زلزله بم در سال ۲۰۰۳، بیش از ۲ میلیارد دلار برآورد شده است. پس از زلزله، بسیاری از بازماندگان شهر بم و منطقه را ترک کردند، کشاورزی منطقه به شدت آسیب دید و هزاران هکتار نخلستان و باغات مرکبات خشکیده و از بین رفتند.
علل تلفات بالا
- قدرت زمین لرزه (۶/۶ در مقیاس ریشتر)
- عمق کم زمین لرزه (۷/۵ کیلومتر)
- نزدیکی کانون زمین لرزه به شهر (فاصله کانونی زلزله تا شهر حدود ۴ کیلومتر)
- طولانی بودن مدت زمین لرزه (۱۲ تا ۱۳ ثانیه)
- ساعت وقوع زمین لرزه (۵:۲۶ بامداد)
روز وقوع زمین لرزه (جمعه) - شتاب بالای زمین لرزه
- افزون بر علتهای ذکر شده، اکثر ساختمانهای شهر بم از استحکام کافی برخوردار نبودند و این خود سبب شد که بسیاری از کارشناسان دلیل افزایش تلفات این زمینلرزه را عامل انسانی بدانند.
